Eίναι ο Κομαντάντε Μάρκος Λογοτέχνης; του Δημήτρη Μαραντίδη

By  |  0 Comments

Ο Κομαντάντε Μάρκος είναι ο εκπρόσωπος και ηγετικό στέλεχος του Στρατού των Ζαπατίστας για την Εθνική Απελευθέρωση-EZLN (Ejército Zapatista de Liberación Nacional, εχέρσιτο ζαπατίστα δε λιμπερασιόν νασιονάλ), κίνημα για αυτοδιάθεση των ιθαγενών του Μεξικού. Τον Ιανουάριο του 1994, οδήγησε ένα στρατό αγροτών ιθαγενών Μάγια στο ανατολικό μέρος της πολιτείας Τσιάπας του Μεξικού σε ένδειξη διαμαρτυρίας για την πολιτική της μεξικανικής κυβέρνησης προς τους ιθαγενείς.

Ο Κομαντάντε Μάρκος είναι συγγραφέας, ποιητής και ανοιχτά εκπεφρασμένος αντίπαλος του καπιταλισμού. Συνηγορεί υπέρ της αναγκαιότητας το μεξικανικό Σύνταγμα να αναγνωρίσει τα δικαιώματα των ιθαγενών κατοίκων.Εμφανίζεται δημοσίως φορώντας πάντα μία μπαλακλάβα (μάσκα του σκι), με την πραγματική του ταυτότητα, ακόμα και ύστερα από τόσα χρόνια δράσης, να αποτελεί ένα μυστήριο.

Σε μια συνέντευξη με τον Γκαμπριέλ Γκαρσία Μάρκες και τον Ρομπέρτο Πόμπο, μίλησε για την ανατροφή του:

“Προέρχομαι από τη μεσαία τάξη. Ο πατέρας μου, κεφαλή της οικογένειας, δίδασκε σε ένα αγροτικό σχολείο, όπου, όπως συνήθιζε να μας λέει, οι δάσκαλοι είχαν τα αυτιά τους κομμένα επειδή ήταν κομμουνιστές. Η μητέρα μου επίσης δίδασκε σε ένα σχολείο στην επαρχία. Είμαστε μια οικογένεια χωρίς οικονομικές δυσκολίες. Οι γονείς μου έτρεφαν μεγάλη αγάπη για το διάβασμα. Στην οικογένειά μας, οι λέξεις είχαν μια πολύ ξεχωριστή σημασία. Ο τρόπος που προσεγγίζαμε τον κόσμο ήταν μέσω της γλώσσας. Μάθαμε να διαβάζουμε, όχι τόσο τα σχολικά μαθήματα, όσο τις στήλες στις εφημερίδες. Πολύ νωρίς, οι γονείς μας μας έδωσαν βιβλία που περιείχαν και άλλα πράγματα. Με τον ένα ή τον άλλο τρόπο, αποκτήσαμε συνείδηση της γλώσσας, όχι ως εργαλείου και τρόπου επικοινωνίας, αλλά ως μέσου κατασκευής κάποιου πράγματος. Σαν να αποτελούσε μια απόλαυση και όχι κάποιο καθήκον. Όταν ρωτήθηκε για την ηλικία του στην ίδια συνέντευξη απάντησε γελώντας. Είμαι 518.”

Ολα αυτά που λέτε, ο τρόπος με τον οποίο τα λέτε και το περιεχόμενό τους καταδεικνύουν μια λογοτεχνική εκπαίδευση πολύ παλιά και αξιόπιστη. Πώς το κάνατε αυτό και από πού προέρχεται;

«Εχει να κάνει με ό,τι εκπροσωπούσε την παιδική ηλικία μας. Στη δική μας οικογένεια ο λόγος είχε πολύ ξεχωριστή αξία. Μέσω της γλώσσας γινόταν κατανοητός ο κόσμος. Δεν μάθαμε να διαβάζουμε στο σχολείο αλλά διαβάζοντας εφημερίδες. Η μητέρα και ο πατέρας μάς έβαλαν σύντομα να διαβάζουμε βιβλία που σου επέτρεπαν να κατανοήσεις και άλλα πράγματα. Με τον ένα ή τον άλλο τρόπο αποκτήσαμε τη συνείδηση της γλώσσας ως τρόπο όχι για να επικοινωνήσουμε αλλά για να δημιουργήσουμε κάτι… Σαν να ήταν ευχαρίστηση περισσότερο παρά χρέος. Οταν όμως έρχεται η φάση της απομόνωσης, έχοντας δίπλα μεσοαστούς διανοουμένους, ο λόγος δεν έχει τη μεγαλύτερη αξία. Υποβιβάζεται στη δεύτερη θέση. Είναι τότε που φθάνουμε στις ινδιάνικες κοινότητες, όπου η γλώσσα γίνεται καταπέλτης. Αντιλαμβάνεσαι ότι δεν έχεις λόγια για να εκφράσεις πολλά πράγματα και αυτό σε εξαναγκάζει να εργασθείς πάνω στη γλώσσα. Να επιστρέψεις ξανά και ξανά στις λέξεις για να τις οπλίσεις και να τις αφοπλίσεις».

Μπορούμε να μιλήσουμε γιαυτή την οικογένεια;

«Ο πατέρας ήταν ο αρχηγός της οικογένειας, ήταν δάσκαλος του αγροτικού σχολείου την εποχή των ανθρακωρυχείων. Η μητέρα μου επίσης δασκάλα των αγροτών. Τελικά άλλαξε η κοινωνική θέση της και έγινε μια οικογένεια της μεσαίας τάξης. Και όλα αυτά στην επαρχία, όπου ο πνευματικός ορίζοντας είναι η σελίδα των κοσμικών ειδήσεων σε μια εφημερίδα. Ο έξω κόσμος ή ο μεγάλος κόσμος ήταν η Πόλη του Μεξικού ­ και τα βιβλιοπωλεία ήταν το μόνο κίνητρο για να φθάσεις εδώ. Πιθανόν αν υπήρχαν εκθέσεις βιβλίου στην επαρχία να είχαμε καταφέρει να πετύχουμε κάτι. Ο Γκαρσία Μάρκες, ο Φουέντες, ο Βάργκας Γιόσα (ανεξαρτήτως του πώς σκέφτεται), για να αναφέρουμε μερικά μεγάλα στολίδια, μπήκαν στη ζωή μου μέσω των γονιών μου. Μας έβαλαν να διαβάσουμε. Τα “Εκατό χρόνια μοναξιά” ήταν η εξήγηση για ό,τι ήταν η επαρχία εκείνα τα χρόνια. “Ο θάνατος του Αρτέμιο Κρους” μας εξήγησε αυτό που συνέβη με την επανάσταση. “Η πόλη και τα σκυλιά” ήταν κατά κάποιον τρόπο το γυμνό πορτρέτο μας. Ολα αυτά τα πράγματα ήταν εκεί. Εμφανιζόμασταν στον κόσμο με τον ίδιον τρόπο που εμφανιζόμασταν στη λογοτεχνία. Πιστεύω ότι η λογοτεχνία μάς σημάδεψε. Στις συνήθεις καταστάσεις, βλέπετε, απορροφούμε τον κόσμο μέσω ενός δικτύου πληροφοριών, όχι μέσω ενός μυθιστορήματος, ενός δοκιμίου ή ενός ποιήματος. Η λογοτεχνία μάς έκανε πολύ διαφορετικούς. Αυτός ήταν ο κρύσταλλος που οι γονείς μου τοποθέτησαν, όπως κάποιος άλλος μπορεί να βάλει τον κρύσταλλο των Μέσων Μαζικής Επικοινωνίας ή έναν μαύρο κρύσταλλο για να μη βλέπει τι συμβαίνει γύρω του».

Πού βρίσκεται ο «Δον Κιχώτης» μέσα σε όλα αυτά τα αναγνώσματα;

«Μου δώρισαν ένα βιβλίο, όμορφο με σκληρό εξώφυλλο, όταν ήμουνα 12 ετών. Λεγόταν “Ο Δον Κιχώτης από τη Μάντσα”. Το διάβασα αλλά σε αυτές τις νεανικές εκδόσεις. Ηταν ένα βιβλίο ακριβό, ένα πολύ σημαντικό δώρο. Ο Σαίξπηρ έρχεται αργότερα. Αλλά αν μπορούσα να δώσω τη σειρά, θα έλεγα ότι, μιλώντας για λογοτεχνία, πρώτα μπαίνει στη ζωή μου αυτό που ονομάστηκε λατινοαμερικανική έκρηξη. Μετά ο Θερβάντες, μετά ο Γκαρθία Λόρκα ­ και εκεί αρχίζει η εποχή της ποίησης. Και εσείς λοιπόν (σ.σ.: δείχνει τον Μάρκες) είστε συνυπεύθυνος σε όλο αυτό».

­ Οι υπαρξιστές και ο Σαρτρ πέρασαν από εκεί;

«Οχι. Ηρθαμε αργά σε όλα αυτά. Πιο σωστά στη λογοτεχνία των υπαρξιστών και πριν από αυτή στην επαναστατική λογοτεχνία φθάνουμε ήδη πολύ… διεφθαρμένοι».

­

Δεν υπήρξαν στη ζωή σας αναγνώσματα πολιτικού περιεχομένου;

«Στην πρώτη φάση της ζωής μου όχι. Από την αλφαβήτα περάσαμε στη λογοτεχνία και από εκεί στα θεωρητικά και στα πολιτικά κείμενα, ώσπου μπαίνει κάποιος στα προπαρασκευαστικά».

Ο Κομαντάντε Μάρκος έχει γράψει πάνω από 200 δοκίμια και ιστορίες και έχει εκδόσει 21 βιβλία με τις πολιτικές και φιλοσοφικές του απόψεις. Σε γράμμα του τον Ιανουάριο του 2003 στη βασκική ΕΤΑ, αναφέρει: Διδάσκουμε τα παιδιά ότι υπάρχουν τόσες λέξεις όσα και χρώματα και ότι υπάρχουν τόσες πολλές σκέψεις επειδή μέσα τους βρίσκεται ο κόσμος που γεννιούνται αυτές οι λέξεις. Και τα διδάσκουμε να μιλούν τη γλώσσα της αλήθειας, να μιλούν δηλαδή με την καρδιά τους.
Η Ιστορία των Χρωμάτων (La Historia de los Colores, λα ιστόρια δε λος κολόρες) είναι μια ιστορία γραμμένη για παιδιά και ένα από τα πιο πολυδιαβασμένα βιβλία του. Βασισμένη στη μυθολογία των Μάγια, διδάσκει τη σημασία της ανεκτικότητας και του σεβασμού στη διαφορετικότητα. Η πολιτική του φιλοσοφία όπως αναδύεται από τα γραπτά του, εστιάζει στην άδικη μεταχείριση των ανθρώπων από τις επιχειρήσεις και το Κράτος, αποπνέοντας στοιχεία Μαρξισμού, Φιλελεύθερου Σοσιαλισμού και Αναρχισμού.

Τα γραπτά του έχουν ένα ελλειπτικό, ειρωνικό και ρομαντικό στυλ σαν να θέλει να κρατήσει μια απόσταση από τις οδυνηρές συνθήκες που περιγράφει. Είναι ξεκάθαρη ωστόσο η στόχευσή του στα γραπτά του, όπως υποδηλώνει και ο τίτλος του βιβλίου του Όπλο μας οι Λέξεις (Our Word is Our Weapon), μια συλλογή άρθρων, ποιημάτων, λόγων και γραμμάτων.Για το βιβλίο αυτό η εφημερίδα Σαν Φρανσίσκο Μπέι Γκάρντιαν έγραψε: Ένα λογοτεχνικό αριστούργημα που μας παρέχει μια ανεκτίμητη οπτική του κόσμου των Ζαπατίστας και ενός από τα πιο αξιοθαύμαστα μυαλά του καιρού μας. Ενώ η Publisher’s Weekly έγραψε στην κριτική της για το βιβλίο: Γλώσσα τόσο δυνατή σαν την αξιοπρέπεια και τόσο ραφινάτη σαν την αγάπη. Διαβάζοντας αυτή τη συλλογή ανακαλύπτεις εκείνο το σπάνιο ζώο: μια αυθεντική φωνή”

Το 2005 έγραψε, μαζί με το συγγραφέα Πάκο Ιγνάσιο Τάιμπο II, τη νουβέλα Άταφοι Νεκροί (Muertos incómodos, μουέρτος ινκόμοδος), μελέτη πάνω στην πολιτική κατάσταση του Μεξικού και το νεοφιλευθερισμό.

Πηγές: Wikipedia , www.tovima.gr

 

2,345 total views, 1 views today

Σχόλια

Σχόλια

Αφήστε ένα σχόλιο

Το Literature.gr ενθαρρύνει τους αναγνώστες να εκφράζουν τις απόψεις τους μέσα από την ιστοσελίδα μας. Παρακαλούμε όμως τα κείμενα σας να είναι σύντομα, μη υβριστικά, να μην παραπέμπουν σε άλλους ιστότοπους και να γράφονται στην όμορφη Ελληνική μας γλώσσα. Όλα τα άρθρα στο Literature.gr φέρουν την ευθύνη του υπογράφοντα.
 

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.

Το site www.literature.gr χρησιμοποιεί cookies από το Google για την παροχή των υπηρεσιών του, για την εξατομίκευση διαφημίσεων και για την ανάλυση της επισκεψιμότητας. Η Google κοινοποιεί πληροφορίες σχετικά με την από μέρους σας χρήση αυτού του ιστότοπου. Με τη χρήση αυτού του ιστότοπου, αποδέχεστε τη χρήση των cookies. ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ

The cookie settings on this website are set to "allow cookies" to give you the best browsing experience possible. If you continue to use this website without changing your cookie settings or you click "Accept" below then you are consenting to this.

Close

Read previous post:
Περί συγγραφής κουβέντα, της Ιωάννας Ντέντε

Ο Stephen King θεωρείται ένας από τους σημαντικότερους συγγραφείς τρόμου σε όλο τον κόσμο εδώ και πολλά χρόνια. Έχει γράψει...

Close