Ανασαίνοντας ποίηση, γράφει η Χριστίνα Λιναρδάκη [Σύγχρονοι Κούρδοι ποιητές, Τζεμίλ Τουράν]

By  |  0 Comments

«Τους σύγχρονους Κούρδους ποιητές δεν  μπορεί να τους διεκδικήσει κανείς παρά μόνο η πατρίδα τους». Αυτό διατείνεται ο Τζεμίλ Τουράν, ο οποίος έκανε την επιλογή και τη μετάφραση στα ελληνικά των ποιημάτων στο βιβλίο Σύγχρονοι Κούρδοι Ποιητές που κυκλοφόρησε πρόσφατα από τις εκδόσεις Ηρόδοτος. Το βιβλίο είναι μια συγκινητική και ταυτόχρονα συγκλονιστική μαρτυρία της επιμονής, της αντοχής και της δέσμευσης του κουρδικού λαού απέναντι στο όραμά του, όπως αναβαπτίζεται στον διακαή πόθο του για την ελευθερία.

«Τους σύγχρονους Κούρδους ποιητές δεν  μπορεί να τους διεκδικήσει κανείς παρά μόνο η πατρίδα τους». Τζεμίλ Τουράν

Τα ποιήματα της ανθολογίας διέπονται από την αγάπη για το Κουρδιστάν και την ομορφιά της φύσης· τον θαυμασμό και τη λατρεία για τους Κούρδους μαχητές της ελευθερίας, γνωστούς ως αντάρτες ή πεσμεργκά («αυτοί που αντικρίζουν τον θάνατο»). Είναι όμως παρούσες και η αγάπη για το αντίθετο φύλο, η απογοήτευση από τον χωρίς ανταπόκριση έρωτα και η μοναξιά της εξορίας. Αναφορά επίσης γίνεται στον αγώνα των γυναικών του Κουρδιστάν για μεγαλύτερη ανεξαρτησία σε μια κοινωνία με βαριά πατριαρχική παράδοση – μια ανεξαρτησία που οι γυναίκες αποκτούν παλεύοντας ισότιμα δίπλα στους άντρες. Ωστόσο, στην ανθολογία η γυναικεία ποιητική φωνή λείπει· ο Τουράν αναγνωρίζει την έλλειψη και εκφράζει την ευχή η δεύτερη κουρδική ανθολογία στα ελληνικά να αφορά τις γυναίκες ποιήτριες του λαού του.

Όπως δηλώνει ο ανθολόγος στον πρόλογο, η ανθολογία λειτουργεί αντιστικτικά: έτσι, βρίσκονται πλάι-πλάι παλιότεροι, πολύ γνωστοί ποιητές, και νεότεροι, που η φήμη τους δεν είναι ακόμη πολύ μεγάλη. Κριτήριο για την επιλογή των ανθολογουμένων είναι η ανάδειξη των πιο ουσιωδών όψεων της σημερινής κουρδικής ταυτότητας, που συνοψίζεται στην προάσπιση από τον κουρδικό λαό του δικαιώματός του να υπάρχει, με όπλα τη γλώσσα και τον ένοπλο αγώνα. Επομένως, στην ανθολογία δεν περιλαμβάνονται ποιητές από την παλιά παράδοση της κουρδικής ποίησης που χρησιμοποιούσαν διαφορετικούς συμβολισμούς, οι οποίοι ενδεχομένως θα αποξένωναν τον σύγχρονο Έλληνα αναγνώστη. 

Το βιβλίο είναι μια συγκινητική και ταυτόχρονα συγκλονιστική μαρτυρία της επιμονής, της αντοχής και της δέσμευσης του κουρδικού λαού στον διακαή πόθο του για την ελευθερία

Σε μια τέτοια ανθολογία, είναι απαραίτητο να θυμόμαστε τις συνθήκες μέσα στις οποίες γράφονται τα ποιήματα. Στην Τουρκία (βόρειο Κουρδιστάν), όπως αναφέρει ο Τζεμίλ Τουράν, «κάθε κουρδικό πατριωτικό, πολιτικό ή εθνικό αίσθημα απαγορεύεται στον λόγο, στη συγγραφή, στο τραγούδι και στις εκπομπές. Τα βιβλία, τα περιοδικά, οι κασέτες και οι ταινίες υπόκεινται σε αυστηρότατη λογοκρισία από την τουρκική κυβέρνηση».  Στο Ιράκ (νότιο Κουρδιστάν), πάλι, αν και η κουρδική γλώσσα «δεν έχει υποστεί πολιτική τέτοιας εκμηδένισης από τις διάφορες κυβερνήσεις», καταβαλλόταν ανέκαθεν και σταθερά προσπάθεια περιορισμού των κουρδικών επιδιώξεων και καταστολής της κουρδικής αυτονομίας στην πράξη. Στο Ιράν (ανατολικό Κουρδιστάν), μετά την ισλαμική επανάσταση του 1979, έχει ολωσδιόλου καταπνιγεί η πολιτιστική έκφραση. Το καθεστώς ανεχόταν κάποια είδη κουρδικής και περσικής μουσικής και ποίησης, ωστόσο οτιδήποτε αντανακλούσε την παρούσα κατάσταση έπρεπε να εκφράζεται με στερεοτυπικές εικόνες. Για τη Συρία (δυτικό Κουρδιστάν) ούτε λόγος…

Ο δρόμος για την ελευθερία και την ένωση των Κούρδων μοιάζει, ακόμη και σήμερα, δύσβατος και μακρύς. Ωστόσο, οι Κούρδοι ποιητές εξακολουθούν να γράφουν ποίηση τόσο φυσικά όσο ανασαίνουν, δικαιώνοντας με τον πιο απτό τρόπο τον ορισμό που είχε δώσει ο Σεφέρης: «Η ποίηση έχει τις ρίζες της στην ανθρώπινη ανάσα».

 

Μια επιλογή από τα ποιήματα της ανθολογίας:

 

ΤΟ ΟΠΛΟ

Για να δώσουν ευτυχία στο βουνό

Τα δέντρα παρακάλεσαν τον άνεμο

Να κάνει μουσική μαζί τους σα να ’ταν φλάουτα.

Για να ελαφρύνει την πλήξη του κήπου

Το πουλί ζήτησε απ’ το ποτάμι

Να βάλει τα κύματά του να χορέψουν.

Και για να ζήσει η ποίηση ελεύθερη

Η γη ζήτησε απ’ τ’ αντάρτικα τουφέκια

Να πυρπολήσουν τη σκοτεινιά της νύχτας

Και να πεθάνουν στην αγκαλιά του ήλιου.

Σέρκο Μπέκες (1940-2013)

 

ΑΓΡΥΠΝΙΑ

Πέρασαν κιόλας τα δυο τρίτα της νύχτας

Κοιμήσου μωρό μου

Ακούμπησες το κεφαλάκι σου στα χέρια μου

Μην περιμένεις και μένα

Απόψε θα ξαγρυπνήσω

Δεν θα κοιμηθώ

Εσύ κοιμάσαι εύκολα

Η φύση πρόσωπο έχει αυστηρό και σκληρή ανάσα

Φοβάμαι πως ο ήχος του ανέμου

Το καταύγασμα των δέντρων

Και της βροχής η ορμή

– μη δώσει ο Θεός –

Θα σε ξυπνήσουν ή θα λύσουν

Τους μικρούς κρίκους στην αλυσίδα των ονείρων σου

Κοιμήσου μωρό μου

Ακούμπησε το κεφαλάκι σου στο χέρι μου

Ξάπλωσε στην αγκαλιά μου

Μην περιμένεις εγώ να κοιμηθώ

Θα αγρυπνώ από πάνω σου

Δεν θα κοιμηθώ.

Αμπντουλά Πασέβ (1946- )

 

ΕΝΑ ΛΟΥΛΟΥΔΙ ΣΤΟΝ ΚΑΜΠΟ ΤΗΣ ΑΦΡΟΔΙΤΗΣ

(απόσπασμα)

Έι Αλίκη

Χθες το βράδυ η Αφροδίτη ήρθε στο όνειρό μου

Απέθεσε ένα μπουκέτο στο κουτσουρεμένο πόδι μου και είπε

Σε μια αιωνιότητα όπου οι άνδρες

Με το βάρος των πόνων και των τραυμάτων τους

Έρχονται από μια παγωμένη ξενιτιά

Σαν νεροποντή για να φλερτάρουν την Αθήνα

Υποχρεώνοντας τον Όμηρο

Να αναθεωρήσει την Ιλιάδα

Τούτος ο άνδρας είναι Μάρτυρας ακρωτηριασμένος, με ένα

   πόδι που θα μπορούσε να πείσει τον Ζορμπά

Να συνδυάσει Θεό και Διάβολο σε μια ανεπανάληπτη λέξη…

Κασίμ Σερβανί (1956 – )

Σχόλια

Σχόλια

Αφήστε ένα σχόλιο

Το Literature.gr ενθαρρύνει τους αναγνώστες να εκφράζουν τις απόψεις τους μέσα από την ιστοσελίδα μας. Παρακαλούμε όμως τα κείμενα σας να είναι σύντομα, μη υβριστικά, να μην παραπέμπουν σε άλλους ιστότοπους και να γράφονται στην όμορφη Ελληνική μας γλώσσα. Όλα τα άρθρα στο Literature.gr φέρουν την ευθύνη του υπογράφοντα.
 

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.

Το site www.literature.gr χρησιμοποιεί cookies από το Google για την παροχή των υπηρεσιών του, για την εξατομίκευση διαφημίσεων και για την ανάλυση της επισκεψιμότητας. Η Google κοινοποιεί πληροφορίες σχετικά με την από μέρους σας χρήση αυτού του ιστότοπου. Με τη χρήση αυτού του ιστότοπου, αποδέχεστε τη χρήση των cookies. ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ

The cookie settings on this website are set to "allow cookies" to give you the best browsing experience possible. If you continue to use this website without changing your cookie settings or you click "Accept" below then you are consenting to this.

Close

Read previous post:
Όταν ο ‘έτερος’ δεν είναι ‘ο άλλος’, γράφει ο Μάνος Κοντολέων [Ο έτερος εχθρός, Ελισάβετ Χρονοπούλου]

Τα ιστορικά γεγονότα τόσο την εποχή που συμβαίνουν, όσο και τα αμέσως επόμενα χρόνια συνήθως καταγράφονται στη συλλογική μνήμη με...

Close