Η Πανούκλα, Μια ιστορία του Αλμπέρ Καμύ, του Δημήτρη Μαραντίδη

By  |  0 Comments

Διαβάζοντας την Πανούκλα του Αλμπέρ Καμύ, η ιστορία ξεκινάει μάλλον αργά (αλλά σταθερά) με τα ποντίκια να βγαίνουν σιγά σιγά από τις τρύπες τους νεκρά.

Τα συμπτώματα της πανούκλας είναι αμυδρά αλλά μια περίεργη αίσθηση συνθέτει την ατμόσφαιρα και εφευρίσκει τους χαρακτήρες: Οι ήρωες της Πανούκλας μας δίνουν την εντύπωση ότι κατά ένα περίεργο τρόπο θυμούνται το φαινόμενο της πανούκλας.

Αυτό είναι εξουθενωτικό για τον αναγνώστη -να παλεύει μέχρι και τις πρώτες 30 σελίδες να καταλάβει γιατί υπάρχει αυτή η υπόνοια αναμνήσεως και παράλληλα η ανοχή (ως χρόνος μέσα στο έργο) στην συμπτωματολογία της πανούκλας, γρήγορα όμως μέσα από τον ιατρό Ριέ θα καταλάβει. Η απελπισία δεν γεννάται αμέσως στους ανθρώπους.

Ο Καμύ αναφέρει στον μύθο του Σισύφου, ότι η απελπισία δεν είναι συναίσθημα αλλά κατάσταση.

Η απελπισία είναι η κατάσταση που γεννιέται από την συνειδητοποίηση του handicap που έχει να διανύσει κάποιος ανάμεσα στην αναζήτηση της γνώσης και της αντίστασης του κόσμου στην προσπάθεια αυτή, όπου στον μεταίχμιο χώρο θα εμφανιστεί αναπόφευκτα το παράλογο.

Ακόμα και όταν η πανούκλα εξαπλώνεται στον βαθμό εκείνο που κάνει την παρουσία της αισθητή και στις πιο αφελείς καρδιές, οι άνθρωποι αδυνατούν να της αποδώσουν την προσοχή που της πρέπει.  Η ιστορία “πηδάει” γρήγορα την πορεία της πανούκλας στο χρόνο. Μέσα σε λίγες σελίδες από τα πιο απλά συμπτώματα έχουμε φτάσει στην πανδημία, αλλά δεν είναι τόσο γρήγορη και η απεικόνιση της καρτερίας των ανθρώπων, η κινηματικότητα τους έχει έναν αργό χαρακτήρα, μοιάζει με την  αίσθηση της ταχύτητας του χρόνου που βιώνει ένας ξένος στις μικρές και περιθωριοποιημένες κοινωνίες. Το μυθιστόρημα σκοτεινιάζει όσο προχωράει, δεν γίνεται όμως πραγματικά σκοτεινό, δεν το αφήνει ο Καμύ, όχι γιατί πιστεύει σε κάποιου είδους θεμελιώδη συνείδηση (κάτω από την μαυρίλα) αλλά επείδη επιδιώκει να πράξει το χρέος του, ακριβώς σαν τον γιατρό Ριε.

Οι άνθρωποι στο μυθιστόρημα μοιάζουν σαν όλους τους άλλους. Αναπόφευκτα θα καταρρεύσουν, θα ξανασηκωθούν, θα ζήσουν το παράλογο, θα το αποδεχτούν, θα μείνουν στην άκρη παρατηρώντας το, θα περιμένουν. Θα περιμένουν, οι άνθρωποι του Καμύ πάντα περιμένουν, εκτός από τους βασικούς του ήρωες. Εκείνοι δρουν.

Ο γιατρός Ριε υποστηρίζει πως δεν υπάρχει χώρος για την ελπίδα, την θεωρεί ψευδαίσθηση. Ο γιατρός Ριε ζει για το παρόν, είναι ένας απόλυτα κομμένος και ραμμένος χαρακτήρας στην ψυχοσύνθεση του συγγραφέα -θα έλεγε κανείς πως είναι παράξενο ένας συγγραφέας σαν τον Αλμπέρ Καμύ να υποπέσει στο αδιέξοδο της αυτοαναφοράς αλλά αυτό αναχαιτίζεται μέσα από αντιδραστικά υποκατάστατα: Ο Γκραν ο δημόσιος υπάλληλος που έχει εξωραίσει τον χρόνο για να παραμένει σε κάποιου είδους ζωή, περιμένει πάντα κάτι, ίσως και την αγαπημένη του κάνοντας το καθήκον του, ο διεφθαρμένος γεμάτος τύψεις Κοτάρ που θα αυτοκτονήσει, ο κυνικός γέρος που ρουφάει την σούπα του- γιαυτον δεν υφίσταται η κοινωνική κατάσταση-, ο κ. Οττόν που συμμερίζεται την απελπισία των άλλων μόνο όταν του χτυπάει την πόρτα, ο Ταρού (η άλλη όψη του Ριε) που αποδεικνύει ότι η νίκη και η ήττα είναι εξίσου καταστάσεις και όχι συναισθήματα και συνυπάρχουν, τέλος ο δημοσιογράφος Ραμπέρ, ένας χαρακτήρας που μετασχηματίζεται συνεχώς.

Η Πανούκλα θα αρχίσει να γλιστράει μακριά από την ιστορία. Έπειτα θα απομακρυνθεί αλματικά. Μπήκε στην ιστορία προοδευτικά αλλά απομακρύνεται με μεγάλες δρασκελιές.

Έτσι το θέλησε ο Καμύ για να αφήσει πίσω της το φάντασμα της και μια ακρωτηριασμένη ευτυχία στους ανθρώπους. Πλανάται κι αυτό το ερώτημα: αν η ευτυχία είναι κατάσταση ή συναίσθημα. Αυτού του είδους την ευτυχία έτσι όπως μόνο οι ήρωες αντιλαμβάνονται καλούνται να αγκαλιάσουν ή αν απορρίψουν. Να την αποδεχτούν ή να παραμείνει ένα νεφέλωμα. Ο Καμύ τους μεταβιβάζει πλήρως την ευθύνη.

Τέλος, οι ήρωες απευθύνονται ο ένας στον άλλον στον πληθυντικό. Ήταν ο τρόπος με τον οποίο επικοινωνούσαν συνήθως οι λογοτεχνικοί ήρωες όλης της παρέας του Α. Καμύ (Ο Ζ.Π Σαρτρ και η Σιμόν Ντε Μποβουάρ απευθύνονταν ο ένας στον άλλον στον πληθυντικό μέχρι το τέλος της συζυγικής τους ζωής) , ίσως από ευγένεια, ίσως επειδή ο συγγραφέας αντιλαμβάνεται τις αποστάσεις των ηρώων, ο σκοπός που τους ενώνει άλλωστε είναι τόσο συνεκτικός που τσακίζει την απόσταση και η διαφορετική τους ποιότητα επιζητά έναν τρόπο να κρατηθεί η απόσταση.

Γιατί, ακριβώς, γνώριζε αυτο που αγνοούσε εκείνο το χαρούμενο πλήθος και που μπορούμε να διαβάσουμε στα βιβλία: Ότι ο βάκιλος της πανούκλας δεν πεθαίνει, ούτε εξαφανίζεται ποτέ, ότι μπορεί να κοιμάται δεκάδες χρόνια μέσα στα έπιπλα και στα ρούχα, να προσμένει υπομονετικά μέσα στα δωμάτια, στα υπόγεια, στα σεντούκια, στα μαντίλια και στα χαρτιά, κι ότι ίσως ερχόταν μια μέρα προς γνώση και συμμόρφωση των ανθρώπων, η πανούκλα θα ξυπνούσε τα ποντίκια της και θα τα έστελνε να πεθάνουν σε μια ευτυχισμένη πολιτεία.”

panoukla_kamu

Η πανούκλα, Αλμπέρ Καμύ, Εκδόσεις Καστανιώτης

 

 

 

 

 

150,431 total views, 5 views today

Σχόλια

Σχόλια

Αφήστε ένα σχόλιο

Το Literature.gr ενθαρρύνει τους αναγνώστες να εκφράζουν τις απόψεις τους μέσα από την ιστοσελίδα μας. Παρακαλούμε όμως τα κείμενα σας να είναι σύντομα, μη υβριστικά, να μην παραπέμπουν σε άλλους ιστότοπους και να γράφονται στην όμορφη Ελληνική μας γλώσσα. Όλα τα άρθρα στο Literature.gr φέρουν την ευθύνη του υπογράφοντα.
 

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.

Το site www.literature.gr χρησιμοποιεί cookies από το Google για την παροχή των υπηρεσιών του, για την εξατομίκευση διαφημίσεων και για την ανάλυση της επισκεψιμότητας. Η Google κοινοποιεί πληροφορίες σχετικά με την από μέρους σας χρήση αυτού του ιστότοπου. Με τη χρήση αυτού του ιστότοπου, αποδέχεστε τη χρήση των cookies. ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ

The cookie settings on this website are set to "allow cookies" to give you the best browsing experience possible. If you continue to use this website without changing your cookie settings or you click "Accept" below then you are consenting to this.

Close

Read previous post:
4ο ΦΕΣΤΙΒΑΛ ΤΕΧΝΗΣ & ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΤΗΣ ΚΑΛΝΤΕΡΑ στο βιβλιοπωλείο Atlantis books

Το Βιβλιοπωλείο ATLANTIS BOOKS στην Σαντορίνη, παρουσιάζει το: 4ο ΦΕΣΤΙΒΑΛ ΤΕΧΝΗΣ & ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ της ΚΑΛΝΤΕΡΑ με επίτιμους προσκεκλημένους τους DAVID SEDARIS,...

Close