Λογοτεχνική Γραφή σημαίνει Εσωτερική Αφηγηματικότητα, του Δημήτρη Μαραντίδη

By  |  0 Comments

Είναι ήδη το τρίτο άρθρο στο οποίο αναφέρομαι στον Γκάμπριελ Γκαρσία Μάρκες αλλά είναι αδύνατο να αντισταθείς στις εμμονές σου. 

Συνήθως ένας καλός συγγραφέας σε κερδίζει από τις πρώτες σελίδες του βιβλίου του. Υπάρχει ένα γνωμικό που λέει πως ο καλός μυθιστοριογράφος πρέπει να κερδίσει τους αναγνώστες του στις πρώτες και στις τελευταίες είκοσι σελίδες του βιβλίου του. Κάτι ανάλογο έχει αναφέρει και ο Stephen King, για τις πρώτες σελίδες ενός μυθιστορήματος. Φανταστείτε τώρα πως δεν υπάρχει αναγνώστης και ο συγγραφέας θέλει πάση θυσία να εκδώσει το έργο του. Ο εκδότης είναι ο πρώτος, μεταξύ άλλων στην καλύτερη των περιπτώσεων, που θα κρίνει ένα βιβλίο αν πουλήσει ή όχι, αν τέλος πάντων είναι “καλό” κτλ. Αυτό σημαίνει πως αναπόφευκτα πρέπει να του αρέσει από την αρχή, κι αν το βιβλίο δεν τον εντυπωσιάσει στις πρώτες είκοσι σελίδες που αναφέρει το γνωμικό είναι φυσικό να διαβάσει τις επόμενες σελίδες όχι με τόσο πάθος, κάτι που θα επηρεάσει την αίσθηση του για την αξία του. Θα έπρεπε λοιπόν οι συγγραφείς να ξεκινούν δυναμικά την σύνθεση της ιστορίας  τους ή θα έπρεπε να δημιουργούν εντυπώσεις από την αρχή ώστε αυτό να προσελκύει το ενδιαφέρον οποιουδήποτε διαβάζει το έργο και τι σχέση έχει ο Γκάμπο με αυτό; The answer my friend is blowing in the wind.

Θέλουμε να μας κερδίσει ένα βιβλίο από την αρχή. Οι περισσότεροι από εμάς λαχταρούμε να μας κερδίσει ένα βιβλίο από την αρχή. Θέλουμε να το ανοίξουμε και να μας δώσει ένα γερό χαστούκι με το ύφος του, το πόσο καλογραμμένο είναι, την υπόνοια της πλοκής του, να μας κάνει εντύπωση και να μας προϊδεάσει για το πόσο καλό μπορεί να αποδειχτεί. Αυτό είναι κομματάκι δύσκολο ακόμα και για τους ίδιους τους συγγραφείς. Οι περισσότεροι δεν ξεκινούν ένα βιβλίο έχοντας κατά νου όλα αυτά, ίσως για πολλούς όλα αυτά ανήκουν στα “τεχνικά” στοιχεία, τα οποία χρησιμοποιούν ως μέσο για να αναπτύξουν το βιβλίο τους, γιατί μια πλοκή πέρα από τέχνη είναι και ένα είδος μάρκετινγκ από μόνη της, μάρκετινγκ όχι με την στενή έννοια του όρου αλλά με μια πιο ευρεία, καλλιτεχνική. Η Margaret Atwood στο βιβλίο της Συνομιλώντας Με Τους Νεκρούς, το οποίο προσπαθεί να ανακαλύψει τι είναι αυτό που κάνει κάποιον συγγραφέα, αναφέρεται σε αυτήν την περίεργη αίσθηση που έχουν οι συγγραφείς όταν γράφουν κάποιο βιβλίο τους, ότι απευθύνονται σε κάποιο κοινό. Με πολλά παραδείγματα  η Atwood αναφέρει πως δεν  γίνεται ο συγγραφέας ο ίδιος το κοινό του αλλά συμβαίνει ένας συγγραφέας να φαντασιώνεται το κοινό του. Για φαντάσου, ένας συγγραφέας που εκτός την φανταστική ιστορία του έχει στο μυαλό του και ένα φανταστικό κοινό στο οποίο και απευθύνεται.

Μα γιατί να συμβαίνει κάτι τέτοιο; Θα αναρωτηθεί κάποιος εύλογα. Γιατί ένας συγγραφέας, πέρα από τα χίλια μύρια που έχει να σκεφτεί και να φανταστεί για τη δημιουργία της ιστορίας του, θα πρέπει να φανταστεί και το κοινό στο οποίο απευθύνεται και υπάρχει το ερώτημα αν τελικά αυτό είναι σοφό για την εξέλιξη της συγγραφικής του πένας; Η Αtwood με πολλές αναφορές σε παραδείγματα αλλά και με συμβολικά στοιχεία λίγο πολύ μας λέει πως όποιος δεν φαντασιώνεται το είδος του κοινού του, ουσιαστικά, δεν γράφει για κανέναν αφού το επιχείρημα ότι κάποιος γράφει για τον εαυτό του ή γιατί τον κατέλαβε η Μούσα είναι λίγο πολύ μεσαιωνικό, ανήκει σε άλλες εποχές, του στερεί τον ναρκισσισμό αλλά και την ανάγκη που έχουν όλοι οι παραμυθάδες να εκφράζονται.

Ο συγγραφέας όμως δεν είναι παραμυθάς. Έχει αποκτήσει εκείνη την αρχαία ικανότητα να εξιστορεί αλλά η αφήγηση είναι κάτι πολύ διαφορετικό από την συγγραφή. Η συγγραφή έχει τις ρίζες της σε μια εσωτερική αφηγηματικότητα, κάποιος λέει μια ιστορία στον εαυτό του. Όμως, ο συγγραφέας δεν μπορεί παράλληλα να γίνει το κοινό του, το χέρι που γράφει και ο φυσικός εαυτός του που βγάζει το σκύλο βόλτα έξω ή κουβαλάει τις τσάντες με τα ψώνια από το σούπερ μαρκετ στο δρόμο για το σπίτι. Ο συγγραφέας την ώρα που γράφει διατηρεί μια ανοίκεια στάση κατά την οποία ίσως δεν είναι και τίποτα στα σίγουρα απο όλα αυτά ή είναι απλά ένα ενδιάμεσο ανάμεσα σε όλα. Σίγουρα ο άνθρωπος-συγγραφέας είναι ένα σφουγγάρι που αντλεί εντυπώσεις, ιδέες, πληροφορίες από το περιβάλλον ακόμα κι όταν πλένει τα πιάτα-όπως είπε και η Agatha Kristie ότι η καλύτερη στιγμή που έρχονται ιδέες για μυθιστορήματα είναι όταν πλένει κανείς τα πιάτα- αλλά η διαδικασία δεν είναι η ίδια και τις περισσότερες στιγμές της ζωής του ένα συγγραφέας τις περνάει μάλλον ως ένας παρατημένος από τη Μούσα κοινός θνητός παρά ώς κάποιο ανώτερο ον. Αυτή η  εσωτερική αφηγηματικότητα είναι που τα αλλάζει όλα. Είναι εκείνη που δημιουργεί κοινό, διαμορφώνει την ιστορία και όλα τα υπόλοιπα. Η αφηγηματικότητα αυτή αποτυπωμένη στο χαρτί παίρνει σχήμα και μορφή.

Τι διακρίνουμε λοιπόν στους καταξιωμένους συγγραφείς; Την ικανότητα να μας εντυπωσιάζουν από την αρχή. Αυτό δεν είναι πάντα πανάκεια, αλίμονο, υπάρχουν εξαιρετικά έργα που μας έδωσαν δεκάδες χασμουρητά στην αρχή αλλά συνήθως συμβαίνει τα περισσότερα καλά βιβλία να μας κερδίζουν από την αρχή. Κάτι ανάλογο κάνουν και τα βιβλία του Γκάμπριελ Γκαρσία Μάρκες. Τα έργα του Μάρκες είναι καθηλωτικά για τον αναγνώστη από τις πρώτες κιόλας σελίδες των βιβλίων. Μαγεύεσαι και τρως βουλιμικά τις σελίδες. Ο Μάρκες ίσως είχε καταλάβει πως είναι αδύνατο να συγκρατήσει την συγκέντρωση του αναγνώστη και τον ενθουσιασμό του σε εκείνο το επίπεδο αν πρώτα δεν του δώσει ένα καλό χτύπημα με όλο το ταλέντο της συγγραφικής του πένας. Από την άλλη ίσως αυτό συμβαίνει εσκεμμένα για την υπόλοιπη πλοκή του έργου. Υπάρχει επίσης η περίπτωση ο συγγραφέας να μη θεωρεί τίποτα αμελητέο σε εκείνο το επίπεδο-κάτι που συμβαίνει σε πολλούς συγγραφείς- που θεωρούν πως τα πάντα θα πρέπει να περιγραφτούν στο επίπεδο της ίδια της πραγματικής ζωής και της έντασης που αυτή συνεπάγεται. Ναι, υπάρχουν συγγραφείς και τέτοιος είναι και ο Μάρκες, που η ιστορία τους είναι πιο ζωντανή και από την ίδια την πραγματικότητα όπου τίποτα δεν μπορεί να “πέσει κάτω” χωρίς να ακτινοβολεί πρώτα. Απ΄αυτήν την άποψη ο Μάρκες έχει απίστευτο ταλέντο και αντοχές.

‘Οταν κάποιος συγγραφέας αντιλαμβάνεται την ίδια του την ιστορία με ένα αιώνιο παρόν όπως ο Μάρκες είναι φυσικό όλα να συμβαίνουν στο “τώρα” του βιβλίου. Είναι λογικό για παράδειγμα όταν μια σκηνή αναφέρεται στην αρχή του έργου, η οποία θα συμβεί πολύ αργότερα ακόμα πιο ρεαλιστικά, να μη μπορεί να στερηθεί κάτι από την λάμψη της μελλοντικής σκηνής. Η εσωτερική αφηγηματικότητα δεν γνωρίζει χρόνο. Όταν κάποιος αφηγείται ιστορίες στον εαυτό του εκείνες αποκτούν χρονικότητα. Η αφήγηση αυτού του είδους είναι άχρονη, πολλές φορές μοιάζει να μην έχει κάποια ακολουθία και αυτός είναι ο λόγος που διατηρεί την δυναμική της με ένα αόριστο, αναρχικό τρόπο θα λέγαμε. Όταν δε ο συγγραφέας αποστασιοποιηθεί από την προσωπικότητα του -κάτι το οποίο γίνεται αυτόματα από όλους τους συγγραφείς για να αγγίξουν αυτόν τον δεύτερο εαυτό τους που πιάνει την πένα ή πληκτρολογεί στον υπολογιστή- η χρονικότητα αυτή αποκτά σάρκα και οστά.  Πολλές φορές οι συγγραφείς είναι δύσκολο ακόμα και να τελειώσουν αυτές τις ιστορίες. Δεν ειναι τυχαίο πως για το 100 Χρόνια Μοναξιά ο συγγραφέας δημιούργησε χίλιες σελίδες για μειωθούν τελικά στις πεντακόσιες. Όμως είναι σπουδαίο ταλέντο η έντονη εσωτερική αφηγηματικότητα, είναι εκείνη που κάνει τους ανθρώπους συγγραφείς, είναι εκείνη που έδωσε σάρκα και οστά στις προφορικές παραδόσεις και είναι ένα ταλέντο απο εκείνα τα “κρυφά”, ακριβώς επειδή σχετίζεται με μια δεξιότητα που είναι δύσκολο να κατανοηθεί πριν εμφανιστεί ως συγγραφικό ταλέντο.

 

1,438 total views, 1 views today

Σχόλια

Σχόλια

Αφήστε ένα σχόλιο

Το Literature.gr ενθαρρύνει τους αναγνώστες να εκφράζουν τις απόψεις τους μέσα από την ιστοσελίδα μας. Παρακαλούμε όμως τα κείμενα σας να είναι σύντομα, μη υβριστικά, να μην παραπέμπουν σε άλλους ιστότοπους και να γράφονται στην όμορφη Ελληνική μας γλώσσα. Όλα τα άρθρα στο Literature.gr φέρουν την ευθύνη του υπογράφοντα.
 

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.

Το site www.literature.gr χρησιμοποιεί cookies από το Google για την παροχή των υπηρεσιών του, για την εξατομίκευση διαφημίσεων και για την ανάλυση της επισκεψιμότητας. Η Google κοινοποιεί πληροφορίες σχετικά με την από μέρους σας χρήση αυτού του ιστότοπου. Με τη χρήση αυτού του ιστότοπου, αποδέχεστε τη χρήση των cookies. ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ

The cookie settings on this website are set to "allow cookies" to give you the best browsing experience possible. If you continue to use this website without changing your cookie settings or you click "Accept" below then you are consenting to this.

Close

Read previous post:
Παιδική λογοτεχνία: το παράδειγμα των Σαρή και Ζέη, της Ιωάννας Ντέντε

Αγαπώ την παιδική λογοτεχνία και κατά περιόδους διαβάζω κάτι, έστω και μικρό. Νομίζω ότι διαβάζω περισσότερο παιδική λογοτεχνία απ’ ότι...

Close