Ταξιδεύοντας με τον Γκιούλιβερ, του Δημήτρη Μαραντίδη

By  |  0 Comments

Μια ημέρα που περιηγούμουν σε ένα βιβλιοπωλείο στο κέντρο της Αθήνας, έπεσε το μάτι μου πάνω σε ένα βιβλίο, δεν ήταν άλλο από το βιβλίο του Τζόναθαν Σουίφτ , Τα Ταξίδια του Γκιούλιβερ, (Guilivers Travels).

Όταν η αδερφή μου έχει μπροστά της ένα ακόμα υπερ-ατλαντικό ταξίδι, συνηθίζω να της λέω: «Πάλι θα κάνεις τα ταξίδια του Γκιούλιβερ;» ή όταν κάποιος γνωστός μένει μακριά, εκτός χώρας συνηθίζουμε και οι δύο να χρησιμοποιούμε αυτή τη φράση.

Εκείνη την ημέρα λοιπόν στο βιβλιοπωλείο αντιλήφθηκα κάτι. Ότι δεν είχα διαβάσει ποτέ την ολοκληρωμένη έκδοση των ταξιδιών του Γκιούλιβερ. Ντράπηκα. Φυσικά, ως παιδί είχα διαβάσει κι εγώ- όπως πολλοί από εμάς- κάποια κουτσουρεμένη έκδοση για μικρές ηλικίες και θυμόμουν τον Γκιούλιβερ ως ένα τεράστιο γίγαντα που είχε μπλεχτεί με κάτι κοντορεβιθούληδες τύπους, τους Λιλιπούτειους, οι οποίοι τον είχαν δέσει με κάτι σχοινιά σε μια ακτή  όπου τον ξέβρασε η θάλασσα. Όμως αδυνατούσα να θυμηθώ άλλα γεγονότα του βιβλίου. Ίσως γιατί ποτέ δεν τα διάβασα, ίσως γιατί (προφανώς) η παιδική έκδοση «δεν σου λέει όλη την αλήθεια», ίσως γιατί η ίδια έκδοση κρατάει τις πιο στιβαρές για την παιδική φαντασία εικόνες και σου στερεί αυτό που έχουν περισσότερο ανάγκη οι μεγάλοι όταν διαβάζουν ένα βιβλίο που εσφαλμένα θεωρείται πλέον παιδικό: Την ματιά του παιδιού που βρίσκεται μέσα μας.

Η ιστορία του Γκιούλιβερ δεν προοριζόταν την εποχή που γράφτηκε, ούτε προορίζεται, για παιδιά. Τυχαίνει όλες αυτές οι ιστορίες της λογοτεχνίας φαντασίας όταν συντήκονται να δημιουργούν εξαιρετικά παιδικά βιβλία. Βιβλία που διαβάζονται εύκολα από τα παιδιά, βιβλία ποιοτικής παιδικής λογοτεχνίας γιατί απλούστατα είναι βιβλία που με παιγνιώδη τρόπο προσπαθούν να εξεγείρουν την φαντασία των ενηλίκων.  Οι ιστορίες αυτές, οι πιο επιφανείς,  είναι εξαιρετικά λογοτεχνικά κείμενα και πολύ καλής ποιότητας του είδους.  Συγκριμένα, τα Ταξίδια του Γκιούλιβερ γράφτηκαν τον 17αιώνα, σε μια εποχή όπου η λογοτεχνία της φαντασίας δεν είχε να επιδείξει πολλά τέτοια έργα.  Ας μην τα πολυλογούμε όμως, τι κάνει ένα βιβλίο φαντασίας που γράφτηκε πριν τριακόσια χρόνια αξιόλογο, ας πάμε κατευθείαν στην ιστορία, έστω κι επιγραμματικά, κι ας δούμε γιατί αξίζει κανείς να διαβάσει τα ταξίδια που έκανε ο άγγλος ταξιδευτής Γκιούλιβερ και τι ακριβώς είδε εκεί.

«[…] πρέπει να σου εξηγήσω ότι εδώ και εβδομήντα φεγγάρια έχουν δημιουργηθεί σ’αυτή την αυτοκρατορία δύο αντιμαχόμενα κόμματα, με τα ονόματα Τραμεκσάν και Σλαμεσκάν, που προέρχονται από τα ψηλοτάκουνα και χαμηλοτάκουνα παπούτσια τους με τα οποία διακρίνονται μεταξύ τους. Διατείνονται μάλιστα ότι τα ψηλοτάκουνα παπούτσια προσιδιάζουν πολύ περισσότερο στο αρχαίο μας σύνταγμα. […] Είναι τόση η έχθρα ανάμεσα σε αυτά τα δύο κόμματα, ώστε ούτε τρώνε, ούτε πίνουν, ούτε μιλάνε μεταξύ τους.[…] Φοβόμαστε πως η αυτοκρατορική του η υψηλότητα, ο διάδοχος του θρόνου, δείχνει κάποια συμπάθεια προς τους Ψηλοτάκουνους, τουλάχιστον βλέπουμε καθαρά ότι το ένα τακούνι απ’τα παπούτσια του είναι υψηλότερο απ’το άλλο, πράγμα που κάνει ασταθές το περπάτημα του.»

Ο ήρωας μας είναι ένα χειρούργος από το Νοττιχαμσάιρ που αποφασίζει να μπαρκάρει για τις δυτικές Ινδίες, με σκοπό να αποκτήσει μια μικρή περιουσία από τα ταξίδια του στη θάλασσα και παράλληλα να προσφέρει τις υπηρεσίες του, για κακή του τύχη όμως, το πλοίο του θα αντιμετωπίσει την αγριότητα της θάλασσας και τις αρνητικές δυνάμεις της φύσεως. Έτσι, ο Γκιούλιβερ θα ναυαγήσει σε ένα τόπο που λέγεται Λιλιπούτη όπου οι κάτοικοι της δεν ξεπερνούν στο ύψος το δάχτυλο ενός χεριού. Εκεί θα γνωρίσει τον αυτοκράτορα τους και θα τους προσφέρει τις υπηρεσίες του, θα γνωρίσει το σύστημα διακυβέρνησης εκείνης της χώρας των μικροσκοπικών πλασμάτων, θα αποθεωθεί , θα διαφωνήσει με διάφορα πράγματα κι ύστερα θα το σκάσει.

«[…] όπως όλοι ξέρουμε ο αρχαιότερος τρόπος να σπάμε τα αυγά πριν τα φάμε ήταν να τα χτυπάμε απ’την φαρδύτερη άκρη τους,  μα  ο παππούς του σημερινού αυτοκράτορα όταν ήταν παιδί θέλησε να φάει ένα αυγό και , σπάζοντας το σύμφωνα με το παλιό έθιμο, έκοψε ένα δάχτυλο του. Τότε ο αυτοκράτορας πατέρας του έβγαλε διαταγή, προστάζοντας όλους τους υπηκόους τους με βαρύτατες ποινές, να σπάνε τα αυγά τους απ΄την μικρότερη άκρη τους. Ο λαός αγανάκτησε τόσο πολύ με το νόμο αυτό, ώστε, όπως μας λέει η ιστορία μας, έγιναν έξι εξεγέρσεις για το θέμα αυτό, στις οποίες ένας αυτοκράτορας έχασε την ζωή του και ένας άλλος το στέμμα του.»

Κάτι ανάλογο θα γίνει και στην Βροβδινγνάγη, η οποία σε αντίθεση με την Λιλιπούτη, κυβερνιέται από γιγάντια πλάσματα, πλάσματα που ξεπερνούν το μέγεθος του Γκιούλιβερ κατά πολύ.  Σε όλο αυτό το διάστημα ο Γκιούλιβερ ταξιδεύει, ταλαιπωρείται, θαλασσοδέρνεται, πότε γυρνάει στην Αγγλία και πότε τον ξεβράζει το κύμα σε κάποιο άλλο άγνωστο μέρος. Θα γνωρίσει επίσης την Λαπούτα, την χώρα όπου οι κάτοικοι της έχουν απόλυτα τρελές ιδέες για τα δεδομένα του ναυαγού- την Λουγνάγη και την χώρα των Χούυμνων που μοιάζουν με άλογα.

 

«[…] Η ομορφότερη ανάμεσα σε αυτές τις κυρίες των τιμών, ένα ευχάριστο δεσποινάριο δεκαέξι χρόνων, μ’έβαζε να καβαλικεύω τις ρώγες των βυζιών της, μαζί με πολλά άλλα,  τα οποία, ας με συγχωρέσει ο αναγνώστης, δεν θα αναφέρω λεπτομέρειες.

[…]  εκατοντάδες άτομα της Αυλής βγήκαν και είδαν την μαϊμού να κάθεται πάνω στο γείσο ενός κτηρίου, κρατώντας με σαν βρέφος με το μπροστινό της πόδι και να με ταΐζει με το άλλο, μπουκώνοντας με στο στόμα κάποιο φαγώσιμο .»

Δεν λείπουν οι κοινωνιολογικές αναφορές. Ο αφηγητής ήρωας κάνει συχνά συγκρίσεις ανάμεσα στη δική του χώρα και τα έθιμα εκείνων των χωρών που επισκέπτεται, ανάμεσα στον τρόπο διακυβέρνησης, στα ήθη, τη νοοτροπία, την φιλοσοφική προσέγγιση του κόσμου,  γίνεται εκλεκτός προστατευόμενος όλων εκείνων των περίεργων πλασμάτων και πρωταγωνιστής αναρίθμητων αστείων περιστατικών.  Εκεί, θα απειληθεί από ποντίκια και ζωύφια στο μέγεθος του, θα κουβαληθεί από πουλιά,  θα καταδυναστευθεί από έναν νάνο της αυλής της Βροβδινάνγης (γιατί τον μισεί που είναι το πιο αγαπητό κοντότερο πλάσμα της αυτοκρατορίας), θα ανέβει στο ιπτάμενο νησί-χώρα της Λαπούτα, κι άλλα πολλά. Καταιγισμός από περιπέτειες και εικόνες.

Το κατά-ευχαριστήθηκα ως ενήλικας και σαν παιδί. Η αλήθεια είναι πως δεν διέκρινα την διαφορά. Οι ιστορίες είναι εδώ για να μας ευχαριστούν,  και οι περιπέτειες του Γκιούλιβερ είναι αποτυπωμένες με το εύστοχο χιούμορ του Σουίφτ και παράλληλα διδάσκουν, εγείρουν την κριτική σκέψη και ανασκάπτουν θεμελιώδη ερωτήματα της ανθρώπινης φύσης και των κοινωνιών διαχρονικά.  Δεν υπάρχει περιορισμός και δεν υπάρχουν βιβλία για παιδιά όπως εύστοχα έχει αναφέρει και ο K. Σ. Λίουις.   Οι ιστορίες ανήκουν σε όλους και έχουν δημιουργηθεί για όλους. Διαβάζοντας τα ταξίδια του Γκιούλιβερ δεν ένιωσα ποτέ ότι κάνω στροφή στην παιδική μου ηλικία. Ένιωσα ότι επανεφεύρω τον πυρηνικό εαυτό μου, τότε που η φαντασία αποτελούσε μοναδικό είδος τροφής για την παιδική ψυχή.

« [..]Κάμποσοι αυλικοί του αυτοκράτορα, ανοίγοντας δρόμο ανάμεσα στο πλήθος, με παρακαλούσαν να πάω αμέσως στο παλάτι, όπου είχαν πάρει φωτιά τα ιδιαίτερα διαμερίσματα της Αυτής αυτοκρατορικής μεγαλειότητας.

[…]Η καλή τύχη το’ φερε να μην έχω ανακουφιστεί ούτε μια φορά από το προηγούμενο βράδυ.  […] εξακοντίζοντας τα ούρα με τόση ευθυβολία ώστε μέσα σε τρία λεπτά είχε σβήσει εντελώς η φωτιά…

[…] με διαβεβαίωσε ιδιαιτέρως ότι η αυτοκράτειρα, με φρίκη για την αποτρόπαιη πράξη μου, μετακόμισε στην πιο μακρινή άκρη του παλατιού, με την αμετακίνητη απόφαση να μην επισκευαστούν ποτέ τα διαμερίσματα εκείνα για προσωπική χρήση και μπροστά στους έμπιστους της ορκίστηκε να με εκδικηθεί.»

 

 

 

 

960-03-2398-4b

 

 

Πηγές: Tα Ταξίδια του Γκιούλιβερ, Εκδόσεις Καστανιώτης, μτφρ: Φώντας Κονδύλης

38,738 total views, 0 views today

Σχόλια

Σχόλια

Αφήστε ένα σχόλιο

Το Literature.gr ενθαρρύνει τους αναγνώστες να εκφράζουν τις απόψεις τους μέσα από την ιστοσελίδα μας. Παρακαλούμε όμως τα κείμενα σας να είναι σύντομα, μη υβριστικά, να μην παραπέμπουν σε άλλους ιστότοπους και να γράφονται στην όμορφη Ελληνική μας γλώσσα. Όλα τα άρθρα στο Literature.gr φέρουν την ευθύνη του υπογράφοντα.
 

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.

Το site www.literature.gr χρησιμοποιεί cookies από το Google για την παροχή των υπηρεσιών του, για την εξατομίκευση διαφημίσεων και για την ανάλυση της επισκεψιμότητας. Η Google κοινοποιεί πληροφορίες σχετικά με την από μέρους σας χρήση αυτού του ιστότοπου. Με τη χρήση αυτού του ιστότοπου, αποδέχεστε τη χρήση των cookies. ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ

The cookie settings on this website are set to "allow cookies" to give you the best browsing experience possible. If you continue to use this website without changing your cookie settings or you click "Accept" below then you are consenting to this.

Close

Read previous post:
Ο Γιάννης Πλιάγκος απαντά στο Νέο Ερωτηματολόγιο του L

Σε ποιο έργο της παγκόσμιας λογοτεχνίας θα θέλατε να είχατε ζήσει; Στον «Θαυμαστό Καινούργιο Κόσμο» του Άλντους Χάξλεϊ- τι κι...

Close